Delegacja Miasta Gorlice na międzynarodowym spotkaniu partnerów projektu GOV4PeaCE w Belgii

Treść

W dniach 10–12 czerwca 2026 r. w belgijskim Ypres (Ieper) odbyło się kolejne międzynarodowe spotkanie partnerów projektu GOV4PeaCE. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządów, instytucji kultury oraz organizacji zaangażowanych w realizację projektu z Polski, Belgii, Włoch, Francji, Słowenii, Węgier, Słowacji i Rumunii. Miasto Gorlice reprezentowała delegacja w składzie: Magdalena Bajorek, Dominika Kamińska-Kornaś, Natalia Pacana-Roman oraz Monika Orchel.

Spotkanie poświęcone było podsumowaniu dotychczasowych działań realizowanych w ramach projektu oraz wypracowaniu wspólnych rozwiązań dotyczących zarządzania dziedzictwem związanym z I wojną światową. Partnerzy analizowali rezultaty osiągnięte w poszczególnych pakietach roboczych, omawiali finalną wersję modelu zarządzania dla obszarów dziedzictwa wojennego Europy Środkowej oraz pracowali nad planem dalszej współpracy. 

Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom współpracy międzyinstytucjonalnej, zarządzania miejscami pamięci, edukacji historycznej oraz wykorzystania dziedzictwa kulturowego jako czynnika rozwoju lokalnego i regionalnego.

Omawiano również projekt porozumienia dotyczącego dalszej współpracy partnerów oraz funkcjonowania ponadnarodowej platformy zarządzania dziedzictwem I wojny światowej, która ma umożliwić dalszą wymianę doświadczeń i rozwijanie wspólnych inicjatyw również po zakończeniu projektu.

Jednym z punktów programu było także wystąpienie Pieta Chielensa – historyka, wieloletniego dyrektora i współtwórcy In Flanders Fields Museum w Ypres, uznawanego za jednego z najwybitniejszych europejskich ekspertów zajmujących się dziedzictwem I wojny światowej. W swoim wystąpieniu poświęconym współpracy ponadnarodowej podkreślał znaczenie wspólnej europejskiej pamięci historycznej oraz rolę międzynarodowych partnerstw w ochronie i popularyzacji miejsc związanych z historią Wielkiej Wojny.

Szczególnie podniosłym momentem pobytu był udział uczestników projektu w tradycyjnej ceremonii Last Post przy Menenpoort (Menin Gate Memorial) w Ypres, poprzedzony zwiedzaniem obiektu.

Uroczystość, odbywająca się nieprzerwanie od 1928 roku, stanowi jeden z najważniejszych symboli pamięci o ofiarach I wojny światowej.

W trakcie ceremonii przedstawiciele partnerów projektu GOV4PeaCE złożyli okolicznościowy wieniec, oddając hołd żołnierzom poległym na frontach Wielkiej Wojny oraz podkreślając znaczenie wspólnej troski o zachowanie pamięci historycznej.

Drugiego dnia uczestnicy zapoznali się z doświadczeniami regionu Westhoek w zakresie wykorzystania dziedzictwa historycznego dla rozwoju społecznego, gospodarczego i turystycznego.

Delegacja odwiedziła In Flanders Fields Museum – jedno z najważniejszych muzeów poświęconych I wojnie światowej w Europie.

Przedstawiono również przykłady działań związanych z promocją turystyki historycznej oraz zarządzaniem obiektami i miejscami pamięci na terenach dawnych działań wojennych.

Istotnym elementem programu była także wizyta terenowa w miejscach związanych z historią I wojny światowej na terenie regionu Westhoek.

Partnerzy projektu odwiedzili Hill 60 oraz Kemmelberg – strategiczne punkty dawnych działań wojennych, a także dwa wyjątkowe miejsca pamięci: Lijssenthoek Military Cemetery oraz German Military Cemetery Langemark.

Wizyty te pozwoliły uczestnikom zapoznać się z belgijskimi doświadczeniami w zakresie ochrony cmentarzy wojennych, interpretacji dziedzictwa historycznego oraz wykorzystania miejsc pamięci w edukacji i budowaniu świadomości historycznej i potencjału turystycznego.

Ostatni dzień wydarzenia miał formę publicznego forum poświęconego rezultatom projektu GOV4PeaCE.

Partnerzy prezentowali doświadczenia swoich obszarów funkcjonalnych, dzielili się dobrymi praktykami oraz omawiali wnioski płynące z dotychczasowej współpracy.

Miasto Gorlice w dyskusji reprezentowała Dominika Kamińska-Kornaś, która przedstawiła rezultaty wspólnych działań w ramach transgranicznego obszaru funkcjonalnego Polska–Słowacja. Podkreśliła znaczenie partnerskich inicjatyw podejmowanych ponad granicami państw, wskazując, że współpraca międzynarodowa stanowi kluczowy element skutecznej ochrony i promocji wspólnego dziedzictwa historycznego regionów związanych z wydarzeniami I wojny światowej.

Zaprezentowała również koncepcję Muzeum Frontu Wschodniego I Wojny Światowej w Gorlicach – jednego z najważniejszych rezultatów projektu po stronie miasta. Omówiono proces powstawania założeń programowych i merytorycznych przyszłej placówki, wypracowanych przy współpracy historyków, muzealników oraz ekspertów zajmujących się dziedzictwem Wielkiej Wojny z Polski i Europy.

Przedstawiona koncepcja została wskazana jako przykład wykorzystania międzynarodowej wymiany doświadczeń do tworzenia nowoczesnych rozwiązań służących ochronie, interpretacji i popularyzacji dziedzictwa historycznego.

Ypres jest miejscem szczególnym na mapie europejskiego dziedzictwa historycznego. Miasto niemal całkowicie zniszczone podczas I wojny światowej stało się symbolem pamięci, pojednania i odbudowy. W latach 1914–1918 okolice Ypres były areną kilku krwawych bitew pomiędzy wojskami alianckimi (głównie brytyjskimi, francuskimi i belgijskimi) a armią niemiecką.

Szczególnie znana jest druga bitwa pod Ypres w 1915 roku, podczas której po raz pierwszy na szeroką skalę użyto broni chemicznej w postaci gazu chlorowego. Obecnie miasto jest ważnym celem turystyki historycznej, przyciągając odwiedzających licznymi muzeami, cmentarzami wojennymi oraz miejscami pamięci związanymi z I wojną światową. 

Dziś określane jest mianem „miasta pokoju”, ponieważ jego tragiczne doświadczenia wojenne stały się fundamentem działań na rzecz pamięci, dialogu i pojednania między narodami.

Liczne uroczystości upamiętniające ofiary konfliktów oraz inicjatywy edukacyjne promują wartości pokoju i współpracy międzynarodowej, przypominając o konsekwencjach wojny i znaczeniu budowania trwałego pokoju w Europie.

Projekt GOV4PeaCE dofinansowany jest z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego – Programu Interreg Europa Środkowa 2021–2027. Całkowita wartość projektu to 1.699.120,24 euro. Okres realizacji: 01.05.2024 – 31.10.2026. Dofinansowanie Miasta Gorlice: 156,8 tys. euro.

Galeria zdjęć poniżej.