11 listopada to dzień, w którym świętujemy odrodzenie Niepodległej Polski. Droga do wolności była jednak długa i naznaczona cierpieniem tysięcy rodaków – także tych wcielonych przymusowo do armii zaborców w latach 1914–1918. Właśnie dziś, w Narodowe Święto Niepodległości, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekazało wyjątkową wiadomość: w Gorlicach powstanie Muzeum Frontu Wschodniego I Wojny Światowej!
Oficjalny komunikat Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczący powstania muzeum można obejrzeć TUTAJ.
To niezwykle ważny moment dla Gorlic i całego regionu, a zarazem efekt wieloletnich starań o utworzenie w naszym mieście placówki upamiętniającej historię Wielkiej Wojny. Ważnym krokiem na drodze do realizacji tego przedsięwzięcia była wizyta Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej w Gorlicach 6 listopada 2026 roku. Tego dnia Pani Minister oraz Burmistrz Miasta Gorlice Rafał Kukla podpisali list intencyjny dotyczący zamiaru utworzenia muzeum.
Powyższy dokument otwiera drogę do powstania nowej instytucji kultury, która będzie wspólnie prowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasto Gorlice.
Planowane muzeum będzie pierwszą w Europie Środkowo-Wschodniej nowoczesną instytucją muzealną w pełni poświęconą dziejom frontu wschodniego I wojny światowej. Jego głównym zadaniem będzie upamiętnienie Bitwy pod Gorlicami z 2 maja 1915 roku, a także przybliżenie historii walk na rozległym obszarze frontu wschodniego i losów ludzi, którzy w nich uczestniczyli.
Nieprzypadkowo muzeum ma powstać w okolicy Cmentarza Wojennego nr 91 na Górze Cmentarnej w Gorlicach. To miejsce szczególne dla historii miasta i regionu, będące jednym z najważniejszych świadectw tragicznych wydarzeń sprzed ponad stu lat.
Podpisanie listu intencyjnego to rezultat wieloletnich działań i zaangażowania wielu osób oraz środowisk, którym bliska jest historia Gorlic i ziemi gorlickiej. To także szansa na odpowiednie wyeksponowanie wyjątkowego dziedzictwa naszego regionu oraz włączenie go w szerszą, europejską opowieść o I wojnie światowej.
To niezwykle ważny moment dla Gorlic i kolejny krok w kierunku zachowania oraz upowszechniania naszego historycznego dziedzictwa. Dziękujemy Pani Minister Marcie Cienkowskiej oraz wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w działania, które przybliżyły nas do realizacji tego ważnego przedsięwzięcia.
Historia lokalna w europejskim kontekście
Nowa placówka nie będzie opowiadać wyłącznie o wydarzeniach z Gorlic i najbliższej okolicy. Koncepcja muzeum została opracowana w ramach projektu GOV4PeaCE przez Radę Muzeum, przy udziale Międzynarodowej Rady Doradczej skupiającej ekspertów z Belgii, Włoch, Słowenii, Łotwy i Słowacji. Zakłada ona ukazanie dziejów frontu wschodniego w szerokim, europejskim kontekście. W walkach uczestniczyli przedstawiciele wielu narodów, często zmuszeni do służby w armiach państw zaborczych i walki przeciwko sobie. Dlatego ważnym elementem działalności muzeum będzie prezentowanie różnych perspektyw i doświadczeń wojennych, a także tworzenie przestrzeni do dialogu i edukacji.
W muzealnych zbiorach znajdą się między innymi broń, umundurowanie, wyposażenie żołnierskie, dokumenty, listy, fotografie, dzienniki i pamiątki rodzinne. Ważną rolę odegrają również zbiory Muzeum PTTK w Gorlicach. Planowane jest także utworzenie otwartej czytelni z zasobami bibliotecznymi i archiwalnymi, która stanie się miejscem gromadzenia i udostępniania wiedzy o I wojnie światowej.
Muzeum będzie pełnić nie tylko funkcję wystawienniczą i upamiętniającą. Ma stać się również ośrodkiem edukacyjnym i badawczym, oferującym lekcje muzealne, warsztaty dla szkół, wystawy czasowe oraz przestrzeń do prowadzenia badań nad historią Wielkiej Wojny i jej konsekwencjami.
Źródło: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, mat. własne.