We wtorek, 19 sierpnia – dokładnie w 84. rocznicę likwidacji gorlickiego getta, wraz z Sądeckim Sztetlem, zapraszamy do udziału w uroczystościach upamiętniających te tragiczne wydarzenia. O godzinie 12:00 spotkamy się pod pomnikiem u zbiegu ul. Krzywej i Strażackiej, gdzie przeprowadzony zostanie Apel Pamięci. Tego dnia zapraszamy również do odwiedzenia nowej wystawy w Pawilonie Historii Miasta - o deportacjach do Bełżca.
Wystawa edukacyjna poświęcona jest przedstawieniu procesu eksterminacji prowadzonego przez Niemcy podczas II wojny światowej. Jej celem jest przybliżenie zwiedzającym skali, mechanizmów oraz konsekwencji zbrodniczej polityki okupanta niemieckiego, a także ukazanie losów osób, które padły jej ofiarą. Wystawa została zorganizowana dzięki pomocy i wsparciu Sądeckiego Sztatlu oraz Muzeum w Bełżcu. Dostępna będzie do połowy września.
Ekspozycja została przygotowana przede wszystkim z myślą o młodzieży oraz nauczycielach, stanowiąc wartościowe narzędzie wspierające edukację historyczną. Wystawa składa się z plansz edukacyjnych zawierających bogaty materiał źródłowy – relacje świadków wydarzeń, fragmenty archiwalnych dokumentów, fotografie oraz plakaty. Dzięki połączeniu informacji historycznych z autentycznymi świadectwami epoki prezentuje nie tylko przebieg wydarzeń, ale również ludzkie doświadczenie wojny i okupacji.
Ziemia Gorlicka przez stulecia była miejscem współistnienia trzech kultur: Pogórzan, Łemków i Żydów, czyli katolików, grekokatolików, prawosławnych i wyznawców judaizmu. Przed II wojną światową kwitło życie kulturalne i religijne gorlickich Żydów, skoncentrowane wokół odbudowanej synagogi przy ulicy Piekarskiej. Duża część społeczności żydowskiej zaczynała ulegać zasymilowaniu, modernizując swój tradycyjny sposób życia. Powszechne było przekonanie, że Żydzi są ważnym elementem życia miasta i podobnie jak wszyscy mieszkańcy dążą do odbudowy zrujnowanego wojną regionu i jego gospodarki. Podkreślano wręcz wyjątkowo dobre stosunki polsko-żydowskie panujące w mieście.
Wraz z wybuchem wojny część gorlickich Żydów uciekła na wschód. Po 17 września kilkaset osób zostało zatrzymanych przez Rosjan i zesłanych do łagrów w głąb Związku Radzieckiego. Taki los spotkał m.in. ostatniego rabina Gorlic Eliszę Halberstama, który zmarł na zesłaniu. Szacuje się, że na Syberii wojnę przeżyło ok. 100 gorlickich Żydów.
7 września 1939 roku do Gorlic wkroczyli Niemcy. Zaraz po zajęciu miasta rozpoczęli szykany wobec ludności żydowskiej. Żydów obowiązywały takie same zarządzenia na terenie całej Generalnej Guberni. Gorlice nie były wyjątkiem.
W połowie października 1941 roku utworzono na terenie Gorlic getto. Oprócz 3500 miejscowych Żydów, umieszczono na niewielkiej przestrzeni ludność żydowską przesiedloną także z okolicznych miejscowości. Od wiosny 1942 roku zaczęła się stopniowa, systematyczna likwidacja ludności żydowskiej w gettcie, dokonywana przez Niemców oraz policję ukraińską. Ostateczna likwidacja getta gorlickiego miała miejsce w sierpniu 1942 roku. W dniach 14-19 sierpnia Niemcy dokonali na terenie miasta, w tzw. Buciarni oraz w lesie Garbacz, egzekucji ok. 900 osób. Wywiezieni Żydzi gorliccy zostali zamordowani w Bełżcu prawdopodobnie 20 sierpnia 1942 roku.
